Het Poortersgenootschap Willemstad is ontstaan vanuit een initiatief van de Culturele Raad Willemstad, de Ondernemingsvereniging Willemstad, het Toeristisch Arrangementenbureau (TAB) en de Heemkundekring Willemstad.Aanleiding tot het initiatief vormde het feit dat Willemstad als karakteristiek cultuur historisch monument een nog grote mate van onbekendheid geniet in zowel Nederland als daarbuiten.

Op bezoekers die voor de eerste maal Willemstad bezoeken maakt de vesting een onuitwisbare indruk.
De initiatiefnemers hebben gezocht naar een mogelijkheid om vanuit dit gegeven de vesting Willemstad in de hedendaagse tijd een symbool functie te laten vervullen, waarbij verleden en heden in elkaar overvloeien. Gekozen is daarbij voor het Poortersgenootschap en de Poorter van Willemstad. Bezoekers aan de vesting Willemstad die de missie van het Poortersgenootschap onderschrijven kunnen Poorter van Willemstad worden.

De Poorter ontvangt een oorkonde, een poorterskaart en een speldje. Verder wordt de Poorter ingeschreven in het poortersregister. De Poorter brengt daarmede tot uitdrukking vrijheid, respect voor de medemens ongeacht religie en/of sociaal economische achtergrond te willen uitdragen. Houders van de Poorterskaart krijgen speciale voordelen.