De vraag die wel wordt gesteld is, wat was/is nu eigenlijk een poorter.
In de tijd van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden had een poorter verplichtingen zoals trouw aan de stad, gehoorzaamheid aan het stadsbestuur, en het naleven van stedelijke wetten en ordonnantiën.

Enkele voorbeelden van verplichtingen zijn:

• trouw aan de stad;
• gehoorzaamheid aan stedelijke wetten en ordonnantiën. Overtreding kon leiden tot boetes of verlies van burgerrechten;
• bijdrage aan de verdediging van de stad;
• betaling van poortersgeld. Bij de inschrijving als poorter moest men een bedrag betalen;
• belastingplicht.

Ook waren en sociaal en economische verplichtingen, zoals:

• lidmaatschap van een gilde (voor ambachtslieden en kooplieden). Om een beroep uit te oefenen binnen de stad moest men vaak lid zijn van een gilde, wat ook verplichtingen met zich mee bracht, zoals kwaliteitseisen en deelname aan gilde activiteiten;
• actieve deelname aan het stedelijk leven. Poorters konden worden opgeroepen voor jurytaken, stemmingen of burgerlijke functies;
• verbod op schadelijk gedrag. De poorterseed bevatte vaak een clausule waarin men beloofde niets te doen dat de stad of haar bestuur zou schaden.

Er waren ook voordelen verbonden aan het poorterschap, zoals:

Burgerrechten:

• toegang tot stedelijke bescherming. Poorters genoten juridische bescherming binnen de stadsmuren;
• recht op eigendom. Alleen poorters mochten onroerend goed bezitten binnen de stad;
• toegang tot stedelijke voorzieningen, zoals markten, gilden en infrastructuur.

Economische voordelen:

• lidmaatschap van gilden. Alleen poorters konden lid worden van ambachts- of koopmansgilden, wat essentieel was om een beroep uit te oefenen;
• handelsrechten. Poorters mochten legaal handel drijven binnen de stad;
• toegang tot stedelijke kredietsystemen. Sommige steden hadden leningssystemen of fondsen voor poorters.

Politieke invloed:

• stemrecht in stadsbesturen. In sommige steden mochten poorters stemmen of deelnemen aan burgerlijke functies;
• kans op benoeming tot functie, zoals schepen, raadslid of lid van de vroedschap.

Hoe kon men poorter worden?

Om poorter van een stad te worden diende men een verzoek in de dienen bij de magistraat of het stadssecretariaat. Ook diende men poortersgeld te betalen.
Een voorbeeld van een aanvraag tot poorterschap van Gouda anno 1750.

"Met verschuldigde eerbied en ootmoedige onderdanigheid komt ondergetekende, Jan Hendriksz van der Meer, geboren te Schoonhoven, verzoeken om opgenomen te worden in den rang der poorters van deze eerbiedwaardige stad.
Ik ben voornemens mij hier met mijn huisvrouw en kinderen te vestigen, mijn ambacht als leerbewerker uit te oefenen, en naarstig bij te dragen aan het welvaren van Gouda.
Ik ben bereid het poortersgeld te voldoen, de eed van trouw af te leggen, en mij te voegen naar de wetten, ordonnantiën van deze stad.
In afwachting van Uw gunstige beschikking verblijf ik, met de meeste achting.

Uw dienstwillige dienaar."

Alvorens men poorter werd diende een poorterseed te worden afgelegd in het stadhuis.
Een voorbeeld:

" Ik zweere en beloove den eede van eenen getrouwen poorter, getrouw te zijn den lande van Holland en den Magistraat deser stede Gouda, hunnen bevelen en ordonnantiën te zullen gehoorzamen, en niets tegen hunne autoriteit te zullen doen, noch laten doen, directelijk of indirectelijk, maar alles wat een getrouw en goed poorter schuldig is te doen, na vermogen te zullen betrachten. Zoo waarlijk helpe mij God Almachtig."
Na de eedsaflegging werd de nieuwe poorter geregistreerd in het officiële Poortersboek van de stad.

Overgang naar modern burgerschap
Privileges verdween het poorterschap als juridisch concept. Met de opkomst van de landelijke staat in de 19^e eeuw en de afschaffing van stedelijke plaats daarvan ontstond:

• Gelijk burgerschap voor alle inwoners, ongeacht stad of regio;
• Grondrechten zoals vrijheid van godsdienst, meningsuiting en vereniging;
• Universele kiesrechten ( in fasen uitgebreid naar vrouwen en alle sociale klassen).

Wat is er overgebleven van het poorterschap?
Het huidige poorterschap leeft nog voort in:

• Ceremoniële tradities;
• Stadsidentiteit: mensen voelen zich bijvoorbeeld Willemstadter/ Willemstads;De vestingstad Willenstad kent het begrip "poorter" in vooral culturele en historische context. Naast de missie van het Poortersgenootschap Willemstad:
  "Het Poortergenootschap staat voor vrijheid, respect en burgerschapszin ongeacht religie en sociaal-economische achtergrond van de medemens en streeft ernaar bij te dragen aan de vormgeving van de samenleving door middel van zijn activiteiten." is het andere belangrijke aspect de verbinding met Willemstad.

De missie sluit aan op de huidige burgerrechten en de verbinding met Willemstad sluit aan op de stadsidentiteit. 
Andere aspecten gelieerd aan het poorterschap van Willemstad zijn:

• Culturele betrokkenheid met daarbij het accent op het historisch/ monumentale karakter;
• Toegang tot verborgen plekken. Poorters kunnen onder leiding van een gids toegang krijgen tot verborgen plekken en informatie verkrijgen over een stukje vergeten geschiedenis.
  Met het poorterschap van Willemstad, door middel van de inschrijving in het Poortersregister wordt de persoonlijke binding met Willemstad vastgelegd.